|
Tarihçe |
Demografi |
Siyasal Yapı
|
Ekonomi |
Türkiye ile
İlişkiler |
|
İthalat |
İhracaat |
Üretim |
Kanunlar |
Tatiller
|
TARİHÇE Ortaasya'da yaşayan Kırgızlar, tüm Kırgızların
yüzde 90'ını kapsar. Doğu Türkistan'da 80.000, Afganistan'da 25.000
Kırgızın yaşadığı tahmin edilmektedir. Çin kaynaklarında geçen
Kien-Kun, Ki-Ku gibi adlandırmaların Göktürk metinlerinde Kırkız,
Tibetçe'de Gir-Kız şeklinde geçtiği görülür. Kırgızlar, Tanrı Dağları'nın
doğusu ile Tannu-Ola arasında ortaya çıkmışlardır. Tarihi kaynaklara göre
ise Kırgızlar 13. yüzyıldan sonra bugünkü yurtlarına gelmişlerdir.
Kırgızlar, 9. yüzyılda Uygur-Türk devletinin başına geçmişler, önce Özbek
hakimiyetini daha sonra da Kazak egemenliğini kabul ederek birlikte
hayatiyetlerini sürdürmüşlerdir. 1924 te Kara Kırgız Özerk Oblast'ı
oluşmuş; 1926'da Özerk Cumhuriyet kurmuşlar; 1936'da ise Kırgız SSC olarak
SSCB'ne katılmışlardır. Kırgızlar, 15 Ağustos 1990'da egemenliklerine, 31
Ağustos 1991'de de bağımsızlıklarına kavuşmuşlardır.Tarihin her döneminde
dillerini koruyan Kırgızlar, her zaman milli kültürlerine bağlı
kalmışlardır. Bu konuda Manas Destanı'nın büyük yararını ve etkilerini
görmüşlerdir . Kırgız dili ve kültürünün sağlam kalmasının en önemli
sebebi Manas Destanı'dır.
DEMOGRAFİK DURUM Nüfusun
Etnik Yapısı Grup Nüfus içindeki yüzdesi Kırgız 52.4 Rus
18 Özbek 12.9 Ukrain 2.5 Alman 2.4 Diğer 11.8
Yaş
grubu Toplam nüfustaki payı 0-14 35 15-64 59 65-
6
SİYASİ YAPI Parti Adı Başkanı 1. Sosyal
Demokrat Parti (PSD) Z. İBRAMOV 2. Kırgızistan İçin Demokratik Hareket
Partisi (DDK) Jupar YEKŞEYEV 3. Ulusal Demokratik Birlik Hareketi
Partisi (DDNE) Yuri RAZGULYAYEV 4. Kırgızistan Komünist Partisi (PKK)
Absamat MASALİYEV 5. Kırgızistan Erkin Partisi (ERK) Tursunbay Bakir
ULU 6. Kırgızistan Cumhuriyetçi Millet Partisi Z.SARSENALİYEV 7.
Kırgızistan Tarımcılar Partisi A.ALİYEV 8. Alta Mekel Parti Ömürbek
TEKEBAYEV 9. Ulusal Bayrak Partisi (ASABA) Capraştı BAZARBAY 10.
Milli Kurtuluş Hareketi Partisi Cumgalbek AMAMBAYEV 11. Ortak
Dayanışma Hareketi Ashar Cumagazi USUPOV
EKONOMİK
DURUM Topraklarının ancak %7'si tarıma elverişli olan ülkenin,
başlıca tarımsal ürünleri buğday, pamuk, tütün, kenevir, yağlı tohumlar,
şeker pancarı, üzüm, şekerkamışı, haşhaş, mısır, meyve ve sebzedir. Tarıma
elverişli arazisinin %72'si sulanabilmektedir ve sulama kanallarının
uzunluğu 30.000 km. civarındadır. Dağlık bir ülke olan Kırgızistan'da
hayvancılık yaygın olarak yapılmakta ve önemli gelir kaynaklarından birini
oluşturmaktadır. Ülke eski Sovyetler Birliği'nin başlıca yün
üreticilerinden olup, Rusya ve Kazakistan'dan sonra üçüncü sırada yer
almaktadır. Hayvancılık alanında ipek ve tabaklanmış deri üretimi de
önemli bir yer tutmaktadır. Büyük ölçüde tarıma dayalı ekonomik yapıya
sahip bulunan ülkede, sanayi, özellikle hafif sanayi ve mikro elektronik
alanlarında gelişmiştir. Başlıca sanayi kolları, metalurji, petrol,
doğalgaz, elektronik, demir dışı metaller, elektrik motorları, gıda
prosesi, konservecilik, deri ürünleri, ceviz mobilya, kömür madenciliği,
konserve et ve şeker rafinerileri alanlarında yoğunlaşmıştır.
DOĞAL KAYNAKLAR VE ENERJİ Başlıca yeraltı
kaynakları kömür, altın, uranyum, cıva, çelik, antimuan, tungsten, çinko,
kalay, kurşun ve granittir. Dağlık bir bölgede yer alması ve büyük
nehirleri sebebiyle ülkede önemli ölçüde hidroelektrik üretimi
yapılmaktadır. Çok sayıda hidroelektrik santralı vardır ve üretilen
elektrik enerjisinin önemli bir kısmı Kazakistan, Özbekistan ve
Tacikistan'a nakledilmektedir. Küçük bir ekonomiye sahip olmasına rağmen,
yüksek oranlı ithalat ve ihracatı vardır. Dış ticareti, büyük ölçüde BDT
ülkeleriyle gerçekleşmektedir.
BANKACILIK VE
SİGORTACILIK Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası Kırgızistan'da tam
teşekküllü bir şube açma konusunda prensip kararı almıştır. Şube
açılabilmesi, öncelikle bu ülkede bankacılık mevzuatının oluşmasına bağlı
olduğundan henüz bir faaliyet gerçekleşmemiştir. T.C. Ziraat Bankası,
Kazakistan, Türkmenistan, Özbekistan ve Azerbaycan Cumhuriyetleri ile
Rusya Federasyonu'ndaki mahalli bankalar arasında ortak banka kurulması
çalışmaları sürmektedir. Kambiyo ve dış ticaret işlemleri başta olmak
üzere batılı anlamda her türlü bankacılık hizmeti verecek olan bu ticari
bankalar, söz konusu ülkelerde Türk Ortaklığı ile kurulan ilk bankalardır.
Bu çalışmalar, Kırgızistan'da tam teşekküllü şube açılması yönünde devam
etmektedir. Ziraat Bankası'nın Ortaasya Türk Cumhuriyetleri'nde mukim
yerel bankalarla kuracağı ortak bankalara, bankaların sermayelerinin %
50'sini geçmemek kaydıyla iştirak etmesi ve bu bankaların adında "Türk"
kelimesinin kullanılması hususu da ikili anlaşmalarda
kararlaştırılmıştır.
TÜRKİYE İLE İLİŞKİLER 1-
Bişkek'te ve Issık-Göl kıyısında 100 odalı ve 4 yıldızlı bir otelin yapımı
için Türk yatırımcıları ve müteahhitleri ile işbirliği. 2-
Kırgızistan'da volastonit madeni çıkarılması ve rafinerizasyonu için ortak
girişim. 3- Sulu-Terek bozalt havzasında süper rafine bozalt fiberi
üretim tesisi kurulması. 4- Bir çini üretim tesisi kurulması. 5-
Cam işleme ve cam mamulleri üretim tesisinin ortak girişim yolu ile
kurulması. 6- Çu ve Oş bölgelerinde kuru işleme yöntemini kullanan
çimento fabrikaları inşası için ortak girişimde bulunulması. 7- Sığır,
domuz, koyun ve keçi derisi işleme ve deri mukavva üretimi için ortak
girişim kararı. 8- Wollasstonite çıkarma ve rafinerisi için ortak
girişim kararı 9- Porselen üretim tesisi kurulması hususunda ortak
girişim
KANUNLAR ve ANLAŞMALAR Kırgızistan ve
Türkiye'nin Taraf Olduğu Anlaşma, Protokol ve Mutabakat Zabıtları:
KANUNLAR : 1- Kırgızistan Cumhuriyeti ile İmzalanan
Eğitim, Kültür ve Bilimsel Alanlarda İşbirliği Anlaşmasının Onaylanmasının
Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 21. 03.1993 tarih, 21531 sayı)
2- Kırgızistan Cumhuriyeti ile İmzalanan Dostluk ve İşbirliği
Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 21.
03.1993 tarih, 21531 sayı) 3- Kırgızistan Cumhuriyeti Hükümeti ile
Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Uluslararsı Karayolu Taşımacılığı
Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 22.
09.1994 tarih, 22059 sayı) 4- Kırgızistan Cumhuriyeti Hükümeti ile
Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Askeri Eğitim İşbirliği Anlaşmasının
Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 22. 09.1994 tarih,
22059 sayı) 5- Kırgızistan Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti Arasında
Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Anlaşmasının Onaylanmasının
Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 22. 09.1994 tarih, 22059
sayı) 6- Kırgız Cumhuriyeti Hükümeti ile Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti
Arasında Kırgızistan'ın Başkenti Bişkek Şehrinde Kırgızistan-Türkiye Manas
Üniversitesi Kurulmasına Dair Anlaşmanın Onaylanmasının Uygun Bulunduğu
Hakkında Kanun (Resmi G. 23. 06.1996 tarih, 22675 sayı) 7- Kırgız
Hükümeti ile Türkiye Arasında Karşılıklı Büyükelçilik Faaliyetlerinin
Gayri Menkul ve Mali Vehçelerine İlişkin Protokol'un Onaylanmasının Uygun
Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 16. 10.1996 tarih, 22789 sayı) 8-
Kırgızistan ile Türkiye Arasında Konsolosluk Sözleşmesinin Onaylanmasının
Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 22. 05.1997 tarih, 22996 sayı)
9- Kırgızistan ile Türkiye Arasında Ücretsiz Sağlık Hizmetlerine Dair
Protokol'un Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmi G. 26.
07.1997 tarih, 23061 sayı) 10- Kırgızistan ile Türkiye Arasında Hava
Taşımacılığı Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun
(Resmi G. 26. 07.1997 tarih, 23061 sayı) 11- Kırgızistan
Cumhuriyeti'ne Hükümetimizce 10 000 Adet Eğitim Elbisesi Bağışlanmasına
Dair Anlaşmanın Onaylanmasının Uygun Bulunduğu Hakkında Kanun (Resmi G.
26. 07.1997 tarih, 23061 sayı) 12- Kırgızistan ile Türkiye Arasında
Ebedi Dostluk ve İşbirliği Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna
Dair Kanun (Resmi G. 03. 03.1998 tarih, 23275 sayı)
ANLAŞMA, PROTOKOL ve MUTABAKAT ZABITLARI : 1-
Kırgızistan Cumhuriyeti ile Yapılan Ekonomik ve Ticari İşbirliğine İlişkin
Protokol'un Onaylanmasına Dair Karar (Resmi Gazete: 26.07.1991) 2-
Özbekistan ve Kırgızistan ile Yapılan Ekonomik, Ticari, Sınai ve Kültürel
İşbirliğine İlişkin Mutabakat Zabıtlarının Onaylanmasına Dair Karar (Resmi
Gazete: 27.01.1992) 3- Özbekistan ve Kırgızistan Cumhuriyetleri ile
Yapılan Ekonomik ve Ticari İşbirliğine Dair Anlaşmaların Onaylanmasına
Dair Karar (Resmi Gazete: 21.02.1992) 4- Kırgızistan ile Yapılan Vize
Muafiyetine İlişkin Anlaşmanın Onaylanmasına Dair Karar (Resmi Gazete:
24.08.1992) 5- Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan ve Kazakistan
Cumhuriyetleri Hükümetleri ile İmzalanan Turizm Alanında İşbirliği
Anlaşmalarının Onaylanmasına Dair Karar (Resmi Gazete: 15.04.1993) 6-
Türkiye ile Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan ve
Azerbaycan Arasında İmzalanan Haberleşme Alanında İşbirliğine İlişkin
Protokollerin Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 07.07.1993) 7-
Kırgızistan, Özbekistan ve Kazakistan'a Exımbank Kredisi Verilmesine
İlişkin Mutabakat Muhtırasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete:
01.08.1993) 8- Kırgızistan Cumhuriyeti Tarım Bakanlığı ile Türkiye
Cumhuriyeti Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı Arasında İmzalanan Teknik,
Bilimsel ve Ekonomik İşbirliği Protokolunun Onaylanmasına Dair Karar
(Resmi Gazete: 11.09.1993) 9- Kırgızistan Cumhuriyeti ile Türkiye
Cumhuriyeti Arasında Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması
Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Kaarar (Resmi Gazete: 12.02.1995)
10- Kırgızistan Cumhuriyeti Hükümeti ile Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti
Arasında Uluslararası Karayolu Taşımacılığı Anlaşmasının Onaylanması
Hakkında Karar (Resmi Gazete: 12.02.1995) 11- Kırgızistan Cumhuriyeti
Hükümeti ile Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Kara Ulaştırması Karma
Komisyon Toplantısı Protokolunun Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete:
03.07.1995) 12- Kırgızistan Cumhuriyeti Hükümeti ile Türkiye Cumhuriyeti
Hükümeti Arasında Ticari ve Ekonomik İşbirliği Konularında Türk-Kırgız
Karma Ekonomik Komisyonu Kurulmasına Dair Anlaşmanın Onaylanması Hakkında
Karar (Resmi Gazete: 09.01.1996) 13- Kırgızistan Cumhuriyeti Hükümeti
ile Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Çevre Alanında İşbirliği
Anlaşmasının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 25.02.1996) 14-
Kırgızistan ile Türkiye Arasında İmzalanan Kırgızistan'ın Başkenti Bişkek
Şehrinde Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi Kurulmasına Dair
Anlaşmanın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 06.08.1996) 15-
Kırgızistan Öğretim ve Bilim Bakanlığı ile Türkiye Milli Eğitim Bakanlığı
Arasında Akdolunan Eğitim ve Bilim Alanlarında İşbirliği Anlaşmasının
Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 22.09.1996) 16-
Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi Tüzüğü Metni ile İlgili Mutabakat
Zaptının Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 23.09.1996) 17-
Kırgızistan ile Türkiye Arasında Karşılıklı Büyükelçilik Faaliyetlerinin
Gayrimenkul ve Mali Veçhelerine İlişkin Protokolun Onaylanması Hakkında
Karar (Resmi Gazete: 10.01.1997) 18- Kırgızistan ile Türkiye Arasında
İmzalanan İstatistik İşbirliği Protokolunun Onaylanması Hakkında Karar
(Resmi Gazete: 30.06.1997) 19- Kırgızistan ile Türkiye Arasında
İmzalanan Konsolosluk Sözleşmesinin Onaylanması Hakkında Karar (Resmi
Gazete: 22.08.1997) 20- Kırgızistan ile Türkiye Arasında İmzalanan
Ücretsiz Sağlık Hizmetlerine Dair Protokol'un Onaylanması Hakkında Karar
(Resmi Gazete: 08.10.1997) 21- Türkiye Cumhuriyeti'nin Kırgızistan
Cumhuriyeti'ne Yapacağı Eğitim Elbisesi Yardımına Dair Anlaşmanın
Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 09.10.1997) 22- Kırgızistan
ile Türkiye Arasında İmzalanan Hava Taşımacılığı Anlaşmasının Onaylanması
Hakkında Karar (Resmi Gazete: 25.11.1997) 23- Kırgız-Türk Hükümetleri
Arası Karma Ekonomik Komisyonu Birinci Dönem Toplantısı Protokolunun
Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 29.11.1997) 24- Kırgızistan
ile Türkiye Arasında İmzalanan "Gümrük İlişkilerinin İlkelerine Dair
Mutabakat Muhtırası"nın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete:
05.12.1997) 25- Kırgızistan ile Türkiye Arasında İmzalanan Sağlık ve
Tıp Alanında İşbirliğine Dair Anlaşmanın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi
Gazete: 19.12.1997) 26- Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi
Kurulmasına Dair Anlaşmaya Ek Protokolun Onaylanması Hakkında Karar (Resmi
Gazete: 19.12.1997) 27- Kırgızistan Orman Bakanlığı ile Türkiye Orman
Bakanlığı Arasında İmzalanan "Ormancılık Alanında İşbirliğine İlişkin
Protokol"un Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 01.02.1998) 28-
Kırgızistan İçişleri Bakanlığı ile Türkiye İçişleri Bakanlığı Arasında
"Suçla Mücadele ve Toplumsal Güvenliğin Sağlanması Konularında İşbirliğine
Dair Anlaşma"nın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 20.04.1998)
29- Kırgızistan ile Türkiye Arasında İmzalanan "Ebedi Dostluk ve
İşbirliği Antlaşması"nın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete:
15.07.1998) 30- Kırgızistan ile Türkiye Arasında İmzalanan "Ormancılık
Alanında İşbirliği Anlaşması"nın Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete:
20.12.1998) 31- Kırgızistan ile Türkiye Arasında İmzalanan "Gümrük
Hizmetleri Alanında İşbirliği ve Karşılıklı Yardımlaşma Anlaşması"nın
Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 20.12.1998) 32- Kırgızistan
Devlet Başkanlığı Menkul Kıymetler Piyasası Ulusal Komisyonu ile Türkiye
Sermaye Piyasası Kurulu Arasında İmzalanan Anlaşmanın Onaylanması Hakkında
Karar (Resmi Gazete: 21.12.1998) 33- Kırgızistan ile Türkiye Arasında
İmzalanan "Fikri Mülkiyetin Korunmasında İşbirliği Anlaşması"nın
Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 10.01.1999) 34- Kırgızistan
Eğitim, Bilim ve Kültür Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel
Müdürlüğümüz Arasında İmzalanan "1998-1999 Yıllarına Ait İşbirliği
Protokolu"nun Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 11.01.1999) 35-
Azerbaycan, Gürcistan, Kazakistan, Kırgızistan, Moğolistan ve Tacikistan
ile Türkiye Arasında İmzalanan "Sınai Mülkiyetinin Korunması Alanında
Patent Kuruluşları Arasında İşbirliği ile İlgili Niyet Protokolu"nun
Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 24.01.1999) 36-
Kırgızistan-Türkiye Arasında Akdolunan Sınai Mülkiyetinin Korunması
Alanında Patent Kuruluşlarının İşbirliği ile İlgili Niyet Protokolu'nun
Onaylanması Hakkında Karar (Resmi Gazete: 24.01.1999)
RESMİ
VE DİNİ TATİL GÜNLERİ 1 OCAK YILBAŞI 7 OCAK NOEL BAYRAMI 8
MART ULUSLARARASI KADINLAR GÜNÜ 21- MART NEVRUZ BAYRAMI 1 MAYIS
EMEK BAYRAMI 5 MAYIS ANAYASA BAYRAMI 9 MAYIS ZAFER BAYRAMI 13
HAZİRAN MİLLİ HAFIZA GÜNÜ 31 AĞUSTOS CUMHURİYET BAYRAMI RAMAZAN
BAYRAMI KURBAN BAYRAMI |